Bắc Cực và Nam Cực được xem là hai khu vực lạnh nhất trên Trái Đất, và điều này không phải ngẫu nhiên. Nhiệt độ cực thấp ở hai nơi này là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, từ vị trí địa lý, cách ánh sáng mặt trời chiếu xuống cho đến đặc điểm bề mặt của vùng cực.

Dưới đây là những lý do chính giúp giải thích vì sao hai cực lại lạnh đến vậy.

Vị trí xa ánh sáng trực tiếp từ Mặt Trời

Nguyên nhân quan trọng nhất là góc chiếu của ánh sáng từ Mặt Trời.

Ở vùng gần xích đạo, ánh sáng chiếu gần như vuông góc với bề mặt của Trái Đất nên năng lượng nhiệt nhận được rất lớn. Nhưng ở hai cực, ánh sáng mặt trời lại chiếu rất nghiêng.

Điều này dẫn đến:

• Năng lượng mặt trời bị phân tán trên diện tích rộng hơn

• Ánh sáng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn

• Lượng nhiệt đến mặt đất ít hơn nhiều

Vì vậy nhiệt độ ở hai cực luôn thấp hơn so với các khu vực khác.

Thời gian ban đêm rất dài

Ở vùng cực còn có hiện tượng thiên văn đặc biệt gọi là đêm cực.

Ví dụ tại Bắc Cực hoặc Nam Cực:

• Có những thời điểm mặt trời không mọc trong nhiều tháng

• Hoặc ngược lại có thời gian mặt trời không lặn

Trong mùa đông ở vùng cực, mặt trời gần như không xuất hiện suốt nhiều tháng, khiến nhiệt độ giảm cực mạnh.

Bề mặt phủ đầy băng và tuyết

Một yếu tố khác khiến hai cực lạnh là do băng và tuyết phản xạ ánh sáng rất mạnh.

Hiện tượng này gọi là hiệu ứng phản xạ (albedo):

• Băng tuyết phản xạ phần lớn ánh sáng mặt trời trở lại không gian

• Ít năng lượng được hấp thụ để làm ấm bề mặt

Do đó nhiệt độ tại các khu vực này rất khó tăng lên.

Không khí khô và ít giữ nhiệt

Không khí ở vùng cực thường rất khô và lạnh. Điều này khiến khí quyển giữ nhiệt kém hơn so với những nơi có nhiều hơi nước.

Khi mặt trời lặn, nhiệt lượng sẽ thoát ra ngoài không gian rất nhanh, làm nhiệt độ giảm mạnh.

Vì sao Nam Cực còn lạnh hơn Bắc Cực?

Dù cả hai đều cực lạnh, nhưng Nam Cực thường lạnh hơn Bắc Cực.

Nguyên nhân là:

• Nam Cực là một lục địa cao phủ băng dày

• Độ cao trung bình hơn 2.000 mét so với mực nước biển

• Bị cô lập bởi các dòng hải lưu lạnh

Trong khi đó Bắc Cực chủ yếu là đại dương đóng băng, nên nước biển bên dưới vẫn giữ một phần nhiệt.

Nhiệt độ lạnh nhất từng ghi nhận

Nhiệt độ thấp nhất từng được đo trên Trái Đất là khoảng -89,2°C, ghi nhận tại trạm nghiên cứu ở Nam Cực.

Đó là mức lạnh đến mức:

• Hơi thở có thể đóng băng ngay lập tức

• Da có thể bị bỏng lạnh chỉ sau vài phút

✅ Tóm lại:

Hai cực của Trái Đất lạnh nhất vì ánh sáng từ Mặt Trời chiếu tới rất ít do góc nghiêng của Trái Đất, thời gian ban đêm kéo dài nhiều tháng, bề mặt băng tuyết phản xạ nhiệt mạnh và không khí rất khô lạnh. Trong đó Nam Cực còn lạnh hơn Bắc Cực vì là lục địa băng cao và bị cô lập bởi đại dương.