Cảm giác của bạn là hoàn toàn bình thường. Vào mùa đông, nhiều người cũng có cảm giác “mặt trời dậy muộn hơn mình”, nhất là khi phải dậy sớm đi làm. Thực ra đây không phải do mặt trời “bận rộn” hơn, mà là do cách Trái Đất quay quanh Mặt Trời và độ nghiêng của trục Trái Đất.

Vì sao mùa đông mặt trời mọc muộn hơn?

Nguyên nhân chính nằm ở độ nghiêng của Trái Đất khi quay quanh Mặt Trời.

Trục của Trái Đất không thẳng đứng mà nghiêng khoảng 23,5°. Khi Trái Đất di chuyển quanh Mặt Trời trong suốt một năm, từng nửa của hành tinh sẽ lúc nghiêng về phía Mặt Trời, lúc lại nghiêng ra xa Mặt Trời.

Đối với các nước ở bán cầu Bắc (trong đó có Việt Nam):

• Vào mùa đông, bán cầu Bắc nghiêng xa Mặt Trời hơn

• Ánh sáng Mặt Trời chiếu tới ít hơn và ở góc thấp hơn

• Vì vậy Mặt Trời mọc muộn hơn và lặn sớm hơn

Kết quả là buổi sáng trời sáng rất chậm, khiến chúng ta có cảm giác mặt trời “ngủ nướng”.

Vì sao trời sáng chậm dù đã gần giờ đi làm?

Có hai lý do khiến bạn cảm thấy buổi sáng mùa đông tối lâu hơn:

Mặt trời mọc trễ hơn

Vào mùa đông, thời gian Mặt Trời xuất hiện trên bầu trời bị rút ngắn. Vì vậy:

• Bình minh đến muộn hơn

• Hoàng hôn đến sớm hơn

Nếu mùa hè có thể 5h30 – 6h đã sáng rõ thì mùa đông có khi 6h30 – 7h trời mới bắt đầu sáng hẳn.

Ánh sáng mặt trời chiếu với góc thấp

Trong mùa đông, ánh sáng từ Mặt Trời chiếu xuống với góc nghiêng thấp hơn. Điều này khiến ánh sáng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn, làm bầu trời sáng lên chậm hơn.

Vì vậy dù mặt trời đã gần mọc, bầu trời vẫn còn khá tối.

Ngày nào trong năm mặt trời “dậy muộn” nhất?

Ở bán cầu Bắc, ngày có đêm dài nhất và ngày ngắn nhất thường rơi vào khoảng 21 hoặc 22 tháng 12. Hiện tượng này gọi là:

Đông chí

Trong ngày này:

• Mặt Trời mọc muộn nhất

• Mặt Trời lặn sớm nhất

• Ban ngày ngắn nhất trong năm

Sau thời điểm này, ngày sẽ bắt đầu dài dần trở lại.

Vì sao mùa hè thì ngược lại?

Khi Trái Đất tiếp tục quay quanh Mặt Trời, bán cầu Bắc sẽ dần nghiêng về phía Mặt Trời. Lúc đó:

• Mặt trời mọc sớm hơn

• Mặt trời lặn muộn hơn

• Ban ngày dài hơn ban đêm

Đó là lý do mùa hè nhiều người mới 5h sáng đã thấy trời sáng trưng.

Kết luận

Việc mùa đông mặt trời mọc muộn không phải vì Mặt Trời thay đổi, mà do độ nghiêng của Trái Đất khi quay quanh Mặt Trời. Khi bán cầu nơi chúng ta sống nghiêng xa Mặt Trời, ánh sáng chiếu tới ít hơn nên bình minh đến trễ và hoàng hôn đến sớm.

Vì vậy cảm giác bạn ngồi uống cà phê sáng thứ Hai mà chờ mãi chưa thấy mặt trời là… hoàn toàn đúng với quy luật thiên nhiên. Sau khi qua thời điểm Đông chí, bạn sẽ thấy mặt trời bắt đầu “dậy sớm” hơn từng chút một. 🌅