Phong trào Phong trào Cần Vương bùng nổ trong bối cảnh đất nước Việt Nam đang đứng trước nguy cơ mất độc lập vào tay thực dân Pháp vào cuối thế kỷ XIX. Đây là một phong trào yêu nước lớn, thể hiện tinh thần đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam.

1. Thực dân Pháp hoàn thành việc xâm lược Việt Nam

Từ năm 1858, thực dân Pháp bắt đầu tiến hành xâm lược Việt Nam. Sau nhiều cuộc chiến tranh và các hiệp ước bất bình đẳng, triều đình nhà Nguyễn dần phải nhượng bộ và mất quyền kiểm soát đất nước.

Đến năm 1884, sau khi ký Hiệp ước Patenôtre, triều đình nhà Nguyễn chính thức thừa nhận sự bảo hộ của Pháp. Điều này khiến Việt Nam gần như trở thành thuộc địa của Pháp, làm dấy lên sự bất bình mạnh mẽ trong tầng lớp sĩ phu và nhân dân.

2. Mâu thuẫn trong triều đình nhà Nguyễn

Trong triều đình lúc bấy giờ tồn tại hai phe:

• Phe chủ hòa: muốn thỏa hiệp với Pháp để giữ địa vị và tránh chiến tranh.

• Phe chủ chiến: muốn tiếp tục chống Pháp để bảo vệ độc lập dân tộc.

Người đứng đầu phe chủ chiến là Tôn Thất Thuyết, một vị quan có tinh thần chống Pháp mạnh mẽ. Ông đã bí mật chuẩn bị lực lượng và vũ khí để chống lại quân Pháp.

3. Sự kiện kinh thành Huế thất thủ năm 1885

Đêm 4 rạng sáng ngày 5/7/1885, Tôn Thất Thuyết chỉ huy quân triều đình tấn công quân Pháp ở Huế. Tuy nhiên do lực lượng yếu hơn và chuẩn bị chưa đầy đủ, cuộc phản công thất bại.

Sau đó quân Pháp phản công mạnh và chiếm được kinh thành Huế, sự kiện này được gọi là Kinh thành Huế thất thủ.

Trước tình hình đó, Tôn Thất Thuyết đã đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành và lên căn cứ Tân Sở (Quảng Trị).

4. Ban Chiếu Cần Vương kêu gọi toàn dân kháng chiến

Tại căn cứ Tân Sở, vua Hàm Nghi đã ban bố Chiếu Cần Vương, kêu gọi toàn thể nhân dân, đặc biệt là tầng lớp sĩ phu và quan lại, đứng lên giúp vua chống lại thực dân Pháp để cứu nước.

Lời kêu gọi này nhanh chóng được hưởng ứng mạnh mẽ trên khắp cả nước. Nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp đã nổ ra ở nhiều địa phương như Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Quảng Bình…

5. Sự hưởng ứng mạnh mẽ của nhân dân

Sau khi Chiếu Cần Vương được ban ra, nhiều sĩ phu yêu nước đã đứng lên lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa. Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào có thể kể đến như:

• Khởi nghĩa Ba Đình

• Khởi nghĩa Bãi Sậy

• Khởi nghĩa Hương Khê

Phong trào diễn ra sôi nổi từ năm 1885 đến khoảng năm 1896.

Kết luận

Phong trào Cần Vương bùng nổ trong hoàn cảnh:

• Thực dân Pháp đã cơ bản hoàn thành việc xâm lược Việt Nam.

• Triều đình nhà Nguyễn suy yếu và bị chia rẽ.

• Sau sự kiện kinh thành Huế thất thủ năm 1885.

• Vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân đứng lên chống Pháp.

Phong trào Cần Vương là một trong những phong trào yêu nước tiêu biểu của nhân dân Việt Nam cuối thế kỷ XIX, thể hiện tinh thần đấu tranh mạnh mẽ để bảo vệ độc lập dân tộc.