Trong thời gian gần đây, thuật ngữ “gaslighting” xuất hiện rất nhiều trên mạng xã hội như TikTok, Facebook hay Instagram khi nói về các mối quan hệ độc hại. Nhiều người cho rằng đây là một trong những hình thức thao túng tâm lý nguy hiểm nhất trong tình yêu.

Vậy gaslighting là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao và làm thế nào để tránh bị gaslighting? Bài viết dưới đây của Trang Để Hỏi sẽ giúp bạn hiểu rõ về khái niệm này.

Gaslighting là gì?

Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý, trong đó một người cố tình khiến người khác nghi ngờ suy nghĩ, trí nhớ hoặc cảm nhận của chính mình.

Người thực hiện gaslighting thường:

• phủ nhận sự thật

• bóp méo sự việc

• khiến nạn nhân cảm thấy mình sai

Mục đích của họ là kiểm soát cảm xúc và suy nghĩ của đối phương.

Nói đơn giản:

Gaslighting = thao túng tâm lý khiến bạn nghi ngờ chính mình.

Nguồn gốc của thuật ngữ gaslighting

Thuật ngữ gaslighting bắt nguồn từ vở kịch nổi tiếng Gas Light (1938) và bộ phim cùng tên Gaslight năm 1944.

Trong câu chuyện, người chồng cố tình làm mờ ánh đèn gas trong nhà rồi phủ nhận điều đó để khiến vợ mình nghĩ rằng cô đang tưởng tượng mọi thứ.

Từ đó, từ gaslighting được dùng để mô tả hành vi thao túng tâm lý nhằm khiến người khác nghi ngờ thực tế.

Gaslighting thường xảy ra trong những mối quan hệ nào?

Gaslighting có thể xuất hiện trong nhiều mối quan hệ khác nhau, bao gồm:

• tình yêu

• hôn nhân

• gia đình

• bạn bè

• môi trường công việc

Tuy nhiên, nó thường được nhắc đến nhiều nhất trong các mối quan hệ tình cảm.

Dấu hiệu nhận biết gaslighting

Dưới đây là một số dấu hiệu phổ biến cho thấy bạn có thể đang bị gaslighting.

1. Đối phương luôn phủ nhận sự thật

Một dấu hiệu điển hình là đối phương phủ nhận những gì đã xảy ra.

Ví dụ:

• bạn nhớ rõ họ đã nói điều gì đó

• nhưng họ khẳng định bạn “nhớ nhầm”

Việc này khiến bạn dần mất niềm tin vào trí nhớ của mình.

2. Khiến bạn cảm thấy mình quá nhạy cảm

Người gaslighting thường nói những câu như:

• “Bạn đang làm quá lên.”

• “Bạn nhạy cảm quá.”

• “Chuyện nhỏ vậy cũng để ý.”

Điều này khiến bạn nghĩ rằng cảm xúc của mình là sai.

3. Luôn đổ lỗi cho bạn

Trong nhiều trường hợp, người thao túng sẽ chuyển lỗi sang bạn.

Ví dụ:

• họ làm sai nhưng lại nói rằng bạn khiến họ như vậy

• họ khiến bạn buồn nhưng lại nói bạn hiểu nhầm

4. Khiến bạn nghi ngờ bản thân

Sau một thời gian bị gaslighting, bạn có thể:

• nghi ngờ suy nghĩ của mình

• cảm thấy mình luôn sai

• mất tự tin

Đây là dấu hiệu cho thấy sự thao túng tâm lý đang ảnh hưởng đến bạn.

5. Bạn thường xuyên phải xin lỗi

Trong một mối quan hệ gaslighting, nạn nhân thường:

• xin lỗi ngay cả khi không làm gì sai

• cảm thấy mình luôn có lỗi

Điều này xảy ra vì họ đã bị thao túng trong thời gian dài.

Ví dụ về gaslighting trong tình yêu

Dưới đây là một vài ví dụ phổ biến.

Ví dụ 1

Bạn nói:
“Anh đã hứa sẽ gọi cho em tối qua.”

Người kia trả lời:
“Anh chưa bao giờ nói vậy. Em tưởng tượng thôi.”

Ví dụ 2

Bạn nói rằng hành động của họ khiến bạn buồn.

Họ trả lời:
“Em nhạy cảm quá, có gì đâu.”

Ví dụ 3

Bạn phát hiện họ làm điều sai.

Họ lại nói:
“Nếu em không làm anh khó chịu thì anh đã không làm vậy.”

Tác hại của gaslighting

Gaslighting có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý.

Một số hậu quả phổ biến gồm:

• mất tự tin

• lo âu

• căng thẳng

• cảm giác tội lỗi

• mất niềm tin vào bản thân

Trong những trường hợp nghiêm trọng, gaslighting có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần lâu dài.

Gaslighting khác gì với red flag?

Nhiều người nhầm lẫn giữa gaslighting và Red flag.

Thực tế:

• Red flag là dấu hiệu cảnh báo

• Gaslighting là một hành vi thao túng cụ thể

Nói cách khác, gaslighting chính là một dạng red flag rất nghiêm trọng.

Làm gì khi nhận ra mình đang bị gaslighting?

Nếu bạn nghi ngờ mình đang bị gaslighting, có thể thử một số cách sau:

1. Tin vào cảm nhận của mình
Đừng vội nghĩ rằng bạn luôn sai.

2. Ghi nhớ hoặc ghi lại sự việc
Điều này giúp bạn xác nhận sự thật.

3. Nói chuyện với người đáng tin cậy
Bạn bè hoặc người thân có thể giúp bạn nhìn nhận vấn đề rõ hơn.

4. Thiết lập ranh giới
Đừng để người khác thao túng cảm xúc của bạn.

Kết luận

Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý khiến người khác nghi ngờ suy nghĩ và cảm nhận của chính mình. Đây là hành vi thường xuất hiện trong các mối quan hệ độc hại và có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần.

Việc hiểu rõ gaslighting và nhận biết các dấu hiệu sớm sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hơn.